Kenniscentrum voor fietsbeleid

Slimmer met licht

Ron Hendriks , Fietsverkeer 23
2009

Dynamische fietspadverlichting spreekt tot de verbeelding. Vooral als het licht dankzij aanwezigheidsdetectie met de fietser meereist. Maar het is zeker niet de enige manier om op de lichtrekening te bezuinigen of lichthinder te beperken. LED-verlichting en 'groene verlichting' bieden ook een alternatief voor de veel gebruikte fluorescentielampen. Een overzicht van acuele ontwikkelingen op dit terrein.

Bestand. Klik om de link te openen (opent in een nieuw venster):

Met name met dynamische verlichting die 'meereist' met de fietser wordt volop geëxperimenteerd. Daarbij is een onderscheid te maken tussen half- en volautomatisch dimmen. Bij halfautomatisch dimmen regelt een tijdklok het begin- en eindstip van het dimmen. Afhankelijk van de aanwezige bekabeling kan dat vanuit een centrale gebeuren, of individueel per lantarenpaal. Het kan ook volautomatisch op basis van verkeersintensiteiten. Beide varianten komen voor.
De extra kosten laten zich bij kleinere projecten niet zomaar terugverdienen. Maar sociale veiligheid is vaak het hoofddoel, energiebesparing komt op de tweede plaats.
Al of niet in combinatie met dimmen, worden ook op veel plaatsen LED-lampen beproefd. De meningen daarover zijn nog verdeeld. Energiebesparing ligt in de lijn der verwachting, maar is nog lastig hard te maken. En bewoners zijn enigszins sceptisch over het felle witte licht.


Verder wordt ook geëxperimenteerd met groen licht, onder meer toegepast als proef op enkele fietspaden in de provincie Utrecht en Amsterdam.

Video
2010
Video-impressie van de dynamische fietspadverlichting langs de N237 nabij Zeist.
Nieuws
2009
Op een aantal plaatsen in Nederland is of wordt dynamische fietspadverlichting geïnstalleerd. De verlichting brandt alleen als er fietsers zijn. Doel is meestal om de sociale veiligheid van fietsers te verbeteren zonder de omgeving te belasten met al te veel lichthinder. En in de marge wordt ook nog wat energie bespaard.
Presentatie
Paul Kokx, gemeente Delft
2010
Presentatie van Paul Kokx (gemeente Delft) over de ervaringen met toepassing van dynamische verlichting op fiets- en wandelpaden in het recreatiegebied tussen Delft en Schipluiden.
Presentatie
Ries van der Borst (provincie Utrecht)
2010
Presentatie Ries van der Borst (provincie Utrecht) over toepassing dynamische fietspadverlichting langs een viertal provinciale wegen.
Presentatie
Arthur Klink (gemeente Utrecht)
2010
Arthur Klink van de gemeente Utrecht over toepassing op een fietspad tussen Nieuwegein en Utrecht
Brochure
Senter , Senter
2000
Brochure over Intelligente Verlichting; sociaal veilig, natuurvriendelijk en energiezuinig.
Rapport
Concernafdeling Communicatie & Onderzoek gem. Delft , Gemeente Delft
1998
Tussenrapportage van een onderzoek onder bezoekers van het recreatiegebied Kerkpolder naar de verlichtingssituatie in het gebied.
Rapport
Concernafdeling Communicatie & Onderzoek gem. Delft , Gemeente Delft
1999
Eindrapportage van een onderzoek onder bezoekers van recreatiegebied Kerkpolder naar de verlichtingssituatie en het gevoel van sociale veiligheid.
Dossier
NOBRA TECHNISCH ADVIESBUREAU B.V. , Gemeente Bernheze
2009
De gemeente Bernheze heeft in een pilot uitgevoerd met dynamische verlichting op een belangrijke fietsverbinding tussen Oss/Heesch en Nistelrode. Het evaluatierapport geeft aan dat het duur is, niet snel terug te verdienen, maar wel aanzienlijk bijdraagt aan CO2 reductie.
JW Laverman (Fietsersbond Rotterdam & Regio)
01-02-2010 @ 23:40

Bij verlichting tbv fietsers in het buitengebied is veel meer aan de hand dan alleen de noodzaak om minder energie te gebruiken. Als "grootgebruiker" van deze fietsvoorzieningen (waaronder ook te verstaan ventwegen e.d.) weet ik waarover ik praat. Hieronder de tekst van een artikeltje in de Fietserskrant (afdelingsblad Fietsersbond afd Rotterdam+Regio) van december 2009. Graag deel ik op 25/3 as mijn ervaringen met u.

VERLICHTING EN VERBLINDING

In het donker en zeker in het donker met regen, worden fietsers regelmatig verblind door de verlichting van tegemoet rijdende auto’s. Eigenlijk kan dat niet want auto-koplampen moeten een beetje naar de rechter berm en op de weg schijnen. Maar de lichtbundel is niet goed begrensd, autoverlichting wordt steeds feller en auto-koplampen staan vaak niet goed afgesteld. Op twee-richtingen fietspaden langs een weg met auto’s, rijden fietsers in de ene richting eigenlijk aan de verkeerde kant en staan de goed afgestelde koplampen van de auto’s precies op hen gericht. Gewone straatverlichting en zelfs extra verlichting langs het fietspad helpt niet echt om verblinding te voorkomen.

Als er helemaal geen lantarenpalen zijn dan is in het donker tegen de auto’s in rijden op een twee-richtingen fietspad onmogelijk. De provinciale weg N489 naar Mijnsherenland, Westmaas en Klaaswaal en de Hekelingseweg van Spijkenisse naar de pont naar Nieuw Beijerland zijn daarvan voorbeelden.

Wat zou je kunnen doen tegen auto-verblinding? Afscherming met een haag of iets anders is een mogelijkheid, maar je bent ook niet meer zichtbaar vanaf de weg en dus vermindert de sociale veiligheid. Zoals gezegd is gewone verlichting onvoldoende, maar het helpt zolang de “verblinder” nog een eind weg is. Extra lantaarnpalen zal ook wel weer een beetje helpen, maar dat wordt een kostbare zaak.

Het gaat er om dat de fietser zijn wegdek ziet. De straatverlichting moet dus naar het wegdek toe. Is er niet een systeem te bedenken dat het fietspad zelf tweehonderd meter vooruit verlicht is, of het fietspad heeft tot tweehonderd meter vooruit een lichtgevende middenstreep? Zo’n systeem moet wel absoluut vandaal-bestendig zijn. Wat een prachtige uitdaging voor overheid en industrie om meer mensen in het slechte jaargetijde op de fiets te krijgen en daarmee files te bestrijden!

JWL

Vr gr

Jan Laverman

Voorzitter Fietsersbond afd Rotterdam+Regio

Reactie plaatsen

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen een reactie plaatsen. Vul a.u.b. uw e-mailadres in om uw registratie te controleren

E-mail: