Het KiM bracht in dit onderzoek de invloed van volume-effecten, compositie-effecten en overige effecten op het autobezit en de afgelegde afstand in kaart. Volume-effecten bestaan uit de veranderingen in het aantal huishoudens en inwoners. Compositie-effecten gaan over veranderingen in de samenstelling van de bevolking, zo kan vergrijzing leiden tot minder woon-werkverkeer en kan toename van mensen met veel opleiding juist leiden tot meer mobiliteit. De overige effecten bestaan onder meer uit gedragsaanpassingen en meetfouten.
 
Data
In het onderzoek is de invloed van deze effecten op de mobiliteit in de periodes 2012-2017 en 2018-2023 in kaart gebracht. Voor 2012 en 2017 maakte het KiM daarvoor gebruik van data van Onderzoek Verplaatsingen in Nederland (OViN) en voor 2018 en 2023 van data van Onderweg in Nederland (ODiN). Voor statistieken over de kenmerken van de populatie, zowel huishoudens als inwoners, maakte men gebruik van de Gouden Standaard.
 
Autobezit
Uit de resultaten bleek dat het aantal personenauto’s tussen 2012 en 2017 met 3,4 procent is gegroeid. De groei van het aantal huishoudens met 3,6 procent in die periode is daarvoor een goede voorspeller. Op basis van de verandering in de samenstelling van de bevolking is er daarnaast een daling van 1,9 procent in het autobezit, maar deze is gecompenseerd door een gedragsverandering waardoor het autobezit met 1,8 procent is toegenomen.
Tussen 2018 en 2023 name het aantal personenauto’s veel sterker toe, met 6,2 procent. Hier is de groei in het aantal huishoudens niet voldoende om het toegenomen autobezit te verklaren. Onder meer gedragsverandering, meetfouten en methodologische aanpassingen kunnen tot dit verschil hebben geleid. Ook hier zou de verandering in de samenstelling van de bevolking leiden tot een daling van het aantal auto’s.
 
Afgelegde afstand
In 2017 legden Nederlanders 4,3 miljard kilometer meer af dan in 2012, een toename van 2,6 procent. Hier was de toename in het aantal inwoners een goede voorspeller geweest, met 3,9 miljard extra kilometers. Het compositie-effect was negatief vanwege de relatieve toename van het aantal mensen boven de pensioengerechtigde leeftijd, die vaak minder mobiel zijn dan jongeren. Ook hier wordt dit weer door gedragsveranderingen gecompenseerd, zoals door een toename in het bezit van e-fietsen en auto’s waarmee mensen makkelijker grotere afstanden overbruggen.
In de periode 2018-2023 daalde de afgelegde afstand met 24 miljard kilometer. Dit is vermoedelijk een gevolg van een gedragsverandering door de coronapandemie. Op grond de volume- en compositie-effecten zou een groei van het aantal kilometers verwacht zijn.
 
Toekomst
De Nederlandse bevolking blijft naar verwachting groeien, maar veel langzamer. In de toekomst zal de invloed van de bevolkingsomvang als voorspeller van de mobiliteit daarom afnemen, en zullen compositie- en gedragseffecten mogelijk een grotere rol spelen. Omdat het moeilijk is om de samenstelling van de bevolking op lokaal niveau te voorspellen zal het ook moeilijker worden om juiste voorspellingen te doen met verkeers- en vervoersmodellen. Wel kan men anticiperen op gedragsveranderingen, zoals een herontdekking van de bus en de overstap van fiets naar e-fiets, waarvan een deel aardig te voorspellen is.
 
Het volledige rapport Demografische veranderingen en mobiliteit is hier te lezen.
 
 
Bron: Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid