Kroesen en Moleman maakten voor hun onderzoek gebruik van data uit Onderweg in Nederland (ODiN) tussen 2018 en 2023 om te bepalen hoeveel minuten Nederlanders gebruik maken van de fiets, de e-fiets en wandelen. Gemiddeld steeg het aantal minuten met actieve modaliteiten van Nederlanders van 29,9 naar 32,5 minuten per dag, en dat komt omdat we meer lopen en meer gebruik maken van de elektrische fiets. Het aantal minuten op de gewone fiets is gedaald.
Het aandeel mensen dat uitsluitend via actief vervoer aan de beweegnorm voldoet is gestegen van 37 naar 39 procent. Omdat 48 procent van de Nederlanders geen gebruik maakt van actief vervoer, voldoen mensen die dat wel doen al snel aan de beweegnorm.
Jongeren voldoen minder vaak aan beweegnorm
Het gebruik van de elektrische fiets neemt in het algemeen toe naarmate men ouder wordt en vrijwel alle leeftijdscategorieën zijn tussen 2018 en 2023 minder gebruik gaan maken van de gewone fiets. Vooral onder de groep 15-17 jarigen en de groep 65-69 jarigen is het fietsgebruik gedaald en wordt dit niet gecompenseerd door het gebruik van een elektrische fiets. Het aandeel jongeren van 15-17 dat niet voldoet aan de beweegnorm is daardoor ook toegenomen. Ook is de groep 6-11 jarigen minder gaan lopen en fietsen en is het aandeel dat niet aan de beweegnorm voldoet in deze groep het grootst.
Dieper in de data
Onderzoekers van het RIVM kwamen eerder al tot de conclusie dat er een sterke daling is van het gebruik van de fiets onder jongeren. Zij suggereerden op basis van deze resultaten dat de daling te wijten was aan de kortere reistijd op een snellere elektrische fiets. Er gaan daarom stemmen op om de elektrische fiets voor jongeren te verbieden. Dat is te voorbarig, zeggen de Delftse onderzoekers nu. Zij doken dieper in de data van ODiN en schatten een zogenoemd latente klasse model om verschillende mobiliteitsprofielen onder jongeren inzichtelijk te maken. Ze identificeerden op basis daarvan vijf groepen: jongeren die vooral fietsen, jongeren die niet actief reizen, jongeren die fietsen en lopen, jongeren die lopen en jongeren die voornamelijk de elektrische fiets gebruiken.
Jongeren fietsen meer op elektrische fiets
De groep elektrische fietsers maakt met dagelijks 52,3 minuten op de elektrische fiets meer actieve minuten dan gebruikers van de gewone fiets (49,3 minuten). Ze leggen daarbij ruim vier kilometer per dag meer af dan jongeren op een gewone fiets. Ook lopen ze daarnaast nog en gebruiken ze af en toe een gewone fiets. Het percentage elektrische fietsers dat voldoet aan de beweegnorm (78 procent) ligt ook hoger dan onder de gebruikers van de gewone fiets (71 procent). De elektrische fietsers zijn ook relatief vaker woonachtig in weinig stedelijk gebied wat laat zien dat hun gebruik van de e-fiets vermoedelijk voortkomt uit de behoefte om langere afstanden af te leggen.
Toename jongeren als autopassagier
De bovenstaande tabel laat zien dat de groep gewone fietsers tussen 2018 en 2023 met 13 procentpunt is afgenomen en het aantal fietsers en lopers met bijna 5 procentpunt. Deze daling weegt niet op tegen de stijging van het aantal elektrische fietsers met ruim 10 procentpunt. Dat is terug te zien in het aantal jongeren dat niet actief reist dat met 5 procentpunt is toegenomen tot 28,8 procent. En dat is waar volgens Kroesen en Moleman het echte probleem zit: de opkomst van een profiel van niet actief reizende jongeren die relatief vaak gebruik maakt van de auto als passagier. Ze stellen dat er mogelijk juist een kans ligt in het bevorderen van de elektrische fiets onder niet actief reizende jongeren. Als autopassagier leggen ze rond de 15 kilometer af, maar iets meer dan de 13,4 die ook de elektrische fietsers afleggen.
Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk
De volledige resultaten van het onderzoek zijn te lezen in de bijdrage
Nederlanders in beweging: trends in het gebruik van de fiets, elektrische fiets en lopen aan het
Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk dat op 20 en 21 november plaatsvindt in Groningen.