Kenniscentrum voor fietsbeleid

Fietssnelweg beter voor je gezondheid

2018
plaatje

Fietsers die in Vlaanderen het traject Kontich-Antwerpen afleggen via drukke verkeersassen zoals de Prins Boudewijnlaan, krijgen tot drie keer meer roet en 20% meer ultrafijnstof binnen dan mensen die voor de fietsostrade F1 kiezen.

Dat blijk uit onderzoek van Jelle Hofman (UAntwerpen), die drie maanden lang metingen uitvoerde.
Gewapend met een AIRpack, een rugzak met mobiele meetapparatuur, fietste Jelle Hofman tussen januari en maart 2017 zijn dagelijkse woon-werktraject van Kontich naar Antwerpen, steeds tijdens de spitsuren. Afwisselend koos hij 40 keer voor een traject via fietsostrade Antwerpen-Mechelen (F1), 40 keer ging het via een iets korter traject (8,4 versus 9 km) langs onder meer de Prins Boudewijnlaan.
Hofman, verbonden aan het Departement Bio-ingenieurswetenschappen van de Universiteit Antwerpen, wilde op die manier de concentratie aan roet (black carbon; BC) en ultrafijne stofdeeltjes (UFP) langs de beschouwde trajecten meten, en dat met een hoge meetresolutie (één meting per tien seconden). Bovendien werd ook de blootstelling aan zware metalen en de hoeveelheid ingeademde lucht (effectieve blootstelling) via de hartslag bepaald.
“Van roet, ultrafijn stof en zware metalen is ondertussen voldoende bekend dat ze een negatieve invloed op de gezondheid hebben”, legt de bio-ingenieur uit. “De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) bestempelt roet als kankerverwekkend, terwijl blootstelling aan ultrafijnstof onder meer leidt tot cardiovasculaire en respiratoire problemen. Bovendien zijn de ultrafijne deeltjes zo klein (<0.1 μm) dat ze via de longen in het bloed worden opgenomen, getransporteerd worden doorheen het lichaam en zelfs worden teruggevonden in onze hersenen.”

De metingen wijzen uit dat de kwaliteit van de lucht aanzienlijk verschilt tussen beide trajecten. Langs de drukke verkeersassen ligt de roetconcentratie bijna drie keer hoger dan op de fietsostrade: 3,38 versus 1,32 μg/m3. Het aantal ultrafijne stofdeeltjes ligt ook 20% hoger op de assen met veel autoverkeer: 14 698 versus 12 818 deeltjes/m3. Hoewel het traject langs de fietsostrade langer is, werd er toch minder roet (1.1 vs 2.6 μg) en ultrafijn stof (10.7 vs 11.3 x 109 deeltjes) ingeademd.

Langs het verkeerstraject nam de bio-ingenieur verhoogde metaalconcentraties (o.a. ijzer, koper, lood en nikkel) waar. Langsheen de fietsostrade werd er dan weer meer molybdeen teruggevonden, vaak aanwezig als spoorelement in de spoorlegeringen.

Ontsnappen is mogelijk
“Het is opvallend dat ruimtelijke factoren een rechtstreekse invloed op de waargenomen concentraties hebben”, zegt Hofman. “Een parkje bijvoorbeeld resulteert onmiddellijk in verlaagde concentraties, terwijl de concentraties de hoogte inschieten nabij drukke kruispunten. De luchtkwaliteit is uiteraard afhankelijk van vele factoren, zoals onder meer het weer, maar deze studie toont aan dat we dus wel gedeeltelijk kunnen ‘ontsnappen’ aan luchtverontreiniging en de gerelateerde gezondheidseffecten, door drukke verkeersassen te mijden tijdens het woon-werkverkeer. Niet onbelangrijk, want eerdere studies wezen uit dat gemiddeld een derde van onze dagelijkse blootstelling aan luchtverontreiniging plaatsvindt tijdens het woon-werkverkeer.”

De studie, die verscheen in het vakblad Environmental Research, toont volgens de Antwerpse onderzoekers aan dat fietsostrades, naast de gekende voordelen als lichaamsbeweging, verminderd ongevalsrisico en verkeersopstopping, ook qua blootstelling aan luchtverontreiniging hun nut hebben.

Etienne Bral (Fietsersbond)
23-04-2018 @ 09:48

Moniek Zuurbier heeft ook zoiets gedaan met de route Arnhem-Nijmegen (RijnWaalpad): rapport GGD Luchtkwaliteit op het RijnWaalpad 7maart 2016. Daar was er ook de factor "brommers en scooters" die pieken veroorzaakten. Ik vind de concentraties voor Vlaamse omstandigheden laag. Vlaanderen was en is nog altijd een dieselland eh dieselgewest. Misschien waren de weersomstandigheden gunstig en moet je die er ook in verweken: achtergrondvervuiling als parameter. Zoals ik eerder heb berekend zijn vooral traag (< 20 km/u) of zelfs stilstaand verkeer  of juist heel snel verkeer (> 80 km/u) de grootste boosdoeners voor luchtvervuiling. Daardoor kan een relatief schone route veranderen in een autorioolroute en die emissierijke brommers en scooters die een hele tijd voor de fietser blijven hangen zijn ook een negatieve factor. In het rapport over het RijnWaalpad werd daar ook op gewezen. Jammer dat we het héle rapport hier niet kunnen lezen, dan kun je het meer in de diepte evalueren. In ieder geval goed dat ze in Vlaanderen ook bezig zijn met de gezondheid van de fietser, "fietsen is gezond" is meer dan (een) beweging.Met dank aan Roland die op dit artikel heeft gewezen.

Etienne bral, lid Fietsersbondafdeling Delft e.o.

Speedpedelec
24-04-2018 @ 22:15

Net als de gewone fietser of e-biker, heeft ook een speedpedelec rijder tijdens de fietsrit recht op gezonde lucht. En dat gaat niet lukken, als je - op de autorijbaan - verplicht moet aansluiten in een autofile bibeko. De smerige uitlaatgassen van de vrachtwagens voor ons, zijn een zware aantasting op de gezondheid. In de auto kan je nog de lucht van buiten geheel afsluiten. Op een speedpedelec kan dat niet. Of moeten de speedpedelec rijders massaal aan de gasmaskers?

Roland Haffmans (-)
25-04-2018 @ 12:29

De gewone fietser heeft recht op een veilige route, daarbij is 50 km teveel ook van tweewielers.

Speedpedelec
25-04-2018 @ 14:07

Ook de speedpedelec rijder heeft recht op een veilige route. Ons leven is net zoveel waard als dat van OEK-fietsers. Maximum snelheid op het fietspad 25 km/h. Wil je sneller? Dan verplicht naar de rijbaan. Geldt ook voor wielrenners, ligfietsers en velomobielers. Is trouwens ook al voorgesteld door CROW Fietsberaad in 2015. Tenslotte: goed getrainde amateurwielrenners, profrenners en zeker velomobielers halen een hogere snelheid dan speedpedelec rijders.
 

Reactie plaatsen

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen een reactie plaatsen. Vul a.u.b. uw e-mailadres in om uw registratie te controleren

E-mail: