Tip: bekijk de voorbeeldenbank in volledig scherm (F11 in Internet Explorer en Firefox. Nogmaals F11 om terug te keren)

  • 1. Bypass en spiraalmarkering op meerstrooksrotonde

    Maastricht, Tongerseplein, meerstrooksrotonde. Het Tongerseplein is een drukke meerstrooksrotonde nabij het centrum van Maastricht. Het plein stond bekend als gevaarlijkste punt van Limburg. Met een pakket aan maatregelen heeft de gemeente de veiligheid voor fietsers vergroot. Onder andere: spiraalmarkering, een bypass en vermindering van het aantal rijstroken op een afrit.

  • 2. Locatie en intensiteiten.

    Met meer dan 40.000 mvt/etm is het Tongerseplein een zeer drukke rotonde. De belangrijkste autostroom gaat van zuid naar west en omgekeerd. Dit is de N279, die de A2 met de Belgische grens verbindt. Op de zuidtak, de Prins Bisschopsingel, zijn de intensiteiten het hoogst (30.000 mvt/etm). Deze weg heeft sterk het karakter van een stroomweg. Dagelijks maken ruim 7.000 fietsers gebruik van het Tongerseplein.

  • 3. Oude situatie

    Tot 15 jaar geleden was het een ouderwets verkeersplein met voorrang voor verkeer van rechts. Voor fietsers was het een lastig plein. Fietsers werden via parallelwegen afgewikkeld en moesten voorrang verlenen aan al het autoverkeer dat het plein opreed en verliet. Door de soepele bochten, de dubbele rijstroken en de voorrangsregeling was de snelheid van het autoverkeer vrij hoog. Met name op de zuidelijke tak verlieten automobilisten het plein met hoge snelheid (gem. 46 km/uur; 20 % harder dan 50 km/uur). Toch gebeurden er weinig fietsongevallen

  • 4. Voorrang voor autoverkeer

    Stapsgewijs is de voorrangsregeling van het plein aangepast. In 1991 is met bebording en markering de voorrang geregeld ten gunste van het autoverkeer op de rotonde. De vormgeving van het plein is toen nog niet gewijzigd. Ook voor het fietsverkeer veranderde er weinig (op de parallelweg en geen voorrang). Het aantal fietsongevallen bleef relatief laag. Wel werden tijdens observaties conflicten geregistreerd op de afritten, die ernstig letsel tot gevolg zouden hebben als de verkeersdeelnemers niet op het laatste moment ingegrepen hadden.

  • 5. Voorrang voor fietsers

    Na een grondige verbouwing in 1995 kreeg ook het fietsverkeer op de rotonde voorrang. De aanpassingen komen in grote lijnen overeen met de huidige CROW-aanbevelingen voor tweestrooksrotonde (zie afbeelding). Op ca. 5 meter afstand van de rijbaan werd een cirkelvorming fietspad aangelegd. De bochten op de toe- en afritten werden minder vloeiend gemaakt. De toeritten bleven tweestrooks, maar de afritten werden teruggebracht tot een enkele strook. Alleen de drukke zuidelijk afrit behield twee rijstroken. De fietsoversteek werd wel op een plateau aangelegd. Voor de veiligheid waren de aanpassingen geen succes. In 3 jaar vonden 13 letselongevallen plaats.

  • 6. Pakket aan maatregelen

    In 2002 heeft de gemeente een pakket van maatregelen genomen om de rotonde veiliger te maken. Zo is er spiraalmarkering aangebracht en het aantal rijstroken op de zuidelijke afrit is teruggebracht in combinatie met een bypass. Ook de boogstralen op de afritten zijn nog wat krapper gemaakt. In de volgende foto’s passeren de verschillende maatregelen de revue.

  • 7. Spiraalmarkering

    Tot de laatste reconstructie telde de rotonde dus twee rijstroken, maar de meeste afritten waren enkelstrooks. Een nadeel hiervan is dat automobilisten die op binnenste rijstrook van de rotonde rijden, moeten weven om rotonde verlaten. Een vrij ingewikkelde manoeuvre, die alle aandacht vergt. Hierdoor neemt de kans toe dat automobilisten een fietser over het hoofd zien. Door het aanbrengen van spiraalmarkering hoeven automobilisten niet meer te weven.

  • 8. Enkelstrooksafrit

    De dubbelstrooksafrit op de zuidelijke tak is teruggebracht tot een enkele strook. Hierdoor kunnen zich geen afdekongevallen meer voordoen. Afdekongevallen ontstaan doordat het zicht van automobilisten, die op de tweede rijstrook rijden, belemmerd wordt door (vracht-)auto’s op de eerste rijstrook. En andersom: doordat fietsers een auto op de tweede rijstrook niet kunnen zien door een (vracht-)auto op de eerste rijstrook. Een ander nadeel van een tweestrooksafrit is dat automobilisten op rustige uren de bocht afsnijden door twee rijstroken te gebruiken. Hierdoor ligt de snelheid hoger.

  • 9. Bypass

    Door het schrappen van een rijstrook op de zuidelijke afrit, is de capaciteit van de rotonde wel afgenomen. Ter compensatie is een bypass aangelegd voor de dikke autostroom van west naar zuid. Fietsers kruisen deze bypass haaks. De bochten voor fietsers zijn vrij krap (R = ca 2 m = ca 7 km/uur) , waarschijnlijk door ruimtegebrek. In verband met de veiligheid en de doorstroming van het autoverkeer heeft de gemeente ervoor gekozen om fietsers voorrang te laten verlenen aan het autoverkeer op de bypass.

  • 10. Detectielussen

    Op de toeleidende wegen zijn detectielussen aangelegd. Deze meten of de wachttijden voor autoverkeer verkeer te lang worden. De VRI’s in de omgeving van het Tongerseplein bufferen dan het verkeer dat richting de rotonde rijdt.

  • 11. Fietsers in de voorrang

    Op de toe- en afritten van de rotonde hebben fietsers hun voorrangsrechten behouden. Sinds het pakket aan maatregelen is uitgevoerd, gebeuren er nauwelijks ongevallen meer. Met name het conflict auto-fiets komt zelden meer voor.

Gerben Siebenga (Gemeente Nijmegen)
18-09-2007 @ 16:04

In principe een goede zaak, het ombouwen van een verkeersplein bibeko naar een rotonde met fietsers in de voorrang. Voor de verkeersveiligheid van fietsers een hele voorruitgang.

Er wordt echter niet ingegaan op de doorstroming van het autoverkeer in de nieuwe situatie. Niet alleen de intensiteiten zijn aanzienlijk, maar feitelijk wordt de capaciteit van de rotonde minder vanwege enkele op- en afritten. Bovendien moeten auto's voorrang verlenen aan fietsers, wat ook ten koste gaat van de capaciteit. Het zou mooi zijn als er met een nameting/berekening kan worden aangetoond dat de doorstroming nog altijd voldoende is in deze situatie.

Gerben Siebenga, Grontmij

Hans Voerknecht (Kennisplatform Verkeer en Vervoer)
26-06-2008 @ 01:35

Translation: Gerben Siebenga (Grontmij Nederland B.V.)

18-09-2007 @ 16.04

It is basically excellent to transform a roundabout in town into a roundabout with priority for cyclists. Quite an improvement in road safety for cyclists. However, the circulation of motor vehicles in the new circulation is not discussed. Not only are the intensities considerable, but due to several approaches and exits the roundabout’s handling capacity is reduced. Additionally motorists have to yield to cyclists, further compromising capacity. It would be nice if additional measurements/calculations could prove circulation is still; sufficient in this situation. Gerben Siebenga, Grontmij

Richard Severijns (Fietsersbond (België))
20-05-2011 @ 23:10

Deze rotonde ken ik zeer goed omdat ik zelf in Maastricht gewoond heb. Ik heb de oude situatie gekend toen ik er zelf nog woonde en wordt nu bij bezoek aan mijn familie geconfronteerd met de nieuwe situatie.

De bypas van de Tongerseweg naar de Prins Bisschopsingel is voor de doorstroming van het autoverkeer een goede zaak. Voor de fietsers iets minder omdat die bij de oversteek over de bypass niet in de voorrang zitten. Zoals op foto 6 en 9 te zien is, moeten de fietsers de auto's op de bypass voorrang verlenen. Dit leverde in het begin soms bijna kop-staartbotsingen op met Belgische auto's omdat deze de fietsers op de bypass voorrang verleenden.

In België worden op rotondes ook vaak bypasses aangelegd om rechtsaflaand verkeer om de rotonde heen te leiden. Maar in tegenstelling tot de bypass in Maastricht moeten in België de automobilsten voorrang verlenen aan de fietsers die de bypass willen oversteken. De fietsers worden consequent in de voorrang gehouden, ook op de oversteek over de bypass. Belgische automobilisten stopten in Maastricht dus ook voor de fietsers die de bypass wilden oversteken met het gevolg dat dit niet door de Nederlanders verwacht werd.

Mij lijkt het logischer om de fietses op de bypass ook in de voorrang te houden zoals bij alle overige fietsoversteken op de rotonde. Op die manier kies je duidelijk vóór de fietser en geef je aan deze prioriteit te geven boven het autoverkeer. Tegelijkertijd wordt de snelheid van het autoverkeer op de bypass vertraagd omdat automobilisten extra rekening moeten houden met overstekende fietsers. Op Belgische rotondes wordt de verlaging van de snelheid op de bypass nog eens extra afgedwongen door de oversteek van de fietserd op een drempel te leggen.

Maar omdat het voor een automobilist tot op het laatste moment onduidelijk is of de fietser zijn weg vervolgt langs de bypas of op de rotonde dan wel de bypass wil oversteken, kan ik ook wel begrijpen dat om de fietser tegen zichtzelf te beschermen de fietser voorrang moet verlenen zodat de fietsers zich niet voor de auto's 'smijten' omdat ze voorrang hebben.

Richard Severijns
Fietsersbond, afdeling Pajottenland (www.fietsersbond.be/pajottenland)

Reactie plaatsen

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen een reactie plaatsen. Vul a.u.b. uw e-mailadres in om uw registratie te controleren

E-mail:
 
Zend pagina
Bericht:*
E-mail adres naar wie u het wilt verzenden*
**
Uw gegevens*
E-mail*
Naam:

* verplicht

Print :