Kenniscentrum voor fietsbeleid

Kans op een valpartij neemt vanaf 65 jaar ieder jaar met 7 procent toe

2018
plaatje

Oudere fietsers lopen meer risico op een ongeval met letsel. Vanaf 65 jaar neemt de kans om van de fiets te vallen ieder jaar bijvoorbeeld toe met ruim 7 procent.

Dat stellen onderzoekers van de Universiteiten Twente en Groningen en Roessingh Research and Development vast in een studie naar de relatie tussen de kenmerken van oudere fietsers en ongevallen.

Gemiddeld is het risico van een oudere fietser om letsel op te lopen bij een fietsongeval drie maal hoger per fietskilometer dan een fietser van middelbare leeftijd. De kans om daardoor in het ziekenhuis te belanden is zelfs 4 maal hoger, aldus de onderzoekers.

Voor de studie vulden meer 857 fietsers een vragenlijst in. Daarmee werden demografische gegevens, kenmerken van de fiets en persoonlijke kenmerken verzameld. Die werden gelegd naast de meldingen van ongevallen waarbij de fietsers naar eigen zeggen bij betrokken waren, dat waren er 416.

Er kwam uit dat leeftijd, fysieke en mentale gebreken, type fiets, omgeving, onzekerheid en veranderend fietsgedrag (zoals meer geduld, lagere snelheid) een relatie hebben met het van de fiets vallen.

Vanaf 65 jaar neemt de kans om van de fiets te vallen toe met 7,3%. Als een fietser mentale problemen heeft, neemt de kans op vallen met een factor 2,5 toe. Gebrek aan zelfvertrouwen verhoogt de kans op een valpartij met een factor 1,8. En een fietser die in het buitengebied woont heeft 2,1 meer kans op vallen dan een stadsbewoner.

De onderzoekers bevelen aan om hier bij het treffen van verkeersveiligheidsmaatregelen meer rekening mee te houden.

Theo van Kempen
31-08-2018 @ 20:42

Probleem kan eenvoudig voorkomen worden: driewielers of wat iets hipper klinkt, trikes. Zou mooi zijn als iedereen het sociaal acceptabel zou vinden als mensen 3 wielen gebruikten. Ook de overheid zou hier een rol in kunnen spelen. 

Herbert van Laar (Rijkswaterstaat)
03-09-2018 @ 10:35

Mensen vallen over het algemeen niet van de fiets maar met de fiets door remfouten, stuurfouten en ongewilde aanrijdingen. Fysieke gesteldheid en oplettendheid bepalen het risico en dat geldt dan weer voor alle leeftijden.

Herbert (64jr.)

Bert Nieboer
03-09-2018 @ 13:11

Wat ik mis in alle onderzoeken en wat bij ouderen vaak ook niet bekend is, dat het type e-bike die ze kopen, essentieel is voor de valveiligheid. Ik ben van mening dat een eenvoudige voorwiel aangedreven e-bike met alleen een rotatiesensor op de trapas eigenlijk ongeschikt is voor ouderen. Want juist op de momenten dat men nog niet stabiel op de fiets zit bij op- en afstappen en de rotatie sensor de motor vrijgeeft komen de krachten vrij die ongewenst zijn en veel valpartijen veroorzaken.

Helaas zijn dit ook de fietsen die het goedkoopst zijn, dus de keus is makkelijk verkeerd gemaakt.

Bij de fietslessen die ik gegeven heb is duidelijk geworden dat voor ouderen een middenmotor met meerdere sensoren die de kracht op de trapas een bepaald ingesteld percentage ondersteunen de voorkeur heeft.

Dan beweegt men ook daadwerkelijk, dit in tegenstelling tot de voorwielmotor, waar men slechts de trapas laat ronddraaien, waardoor alleen de motor het werk doet, en er dus van enige prestatie van de berijder geen sprake is. En dus een vals gevoel geeft van gezond bezig zijn.

Als ouderen massaal de voorwiel aangedreven e-bike laten staan, dan zullen de onderzoekcijfers drastisch wijzigen, daarvan ben ik overtuigd.

Wim Salomons (Wim Salomons Verkeerskundig Ontwerp)
03-09-2018 @ 15:38

In de maanden april t/m september fietsen we elke maandag met een groep van 12 "oudere fietsers" met een gemiddeldel leeftijd van 72 jaar, 80 km op een racefiets (geen trike dus) door het mooie Twente ( het is dat we steevast 32 km/h rijden anders zouden de onderzoekers van de universiteit Twente ons vanuit hun raam elke maandag  kunnen observeren.)                                 Dit betekent in de afgelopen 7 jaar bijna 15000 kilometer in het buitengebied,waar de kans op vallen 2.1 groter is dan in de stad !. Voor zover de herinnering reikt (want dat wordt wel wat minder), is er sprake geweest van drie valpartijen, waarbij één het gevolg was van een onbezonnen actie van de oudste renner, door om te kijken naar een mooie jonge vrouw. Statistieken zeggen (net als in het voetbal) gelukkig niet altijd alles.                                           Toch zal ik als ontwerper van de fietsinfra mij natuurlijk blijven inzetten voor verkeerveiligheid. 

Maar daarnaast zou het misschien goed zijn als de "oudere fietser" niet alleen de voorwiel aangedreven e-bike laat staan maar ook de e-bike met middenmotor en in plaats daarvan rustig op eigen kracht van het mooie Twense land geniet. En als het dan toch niet anders kan blijft de vraag waarom de "oudere fietser" op een e-bike harder moet kunnen dan 15 km/h.                        Of bepaald de markt wat goed is voor de verkeersveiligheid?

J.C. Roeloffzen (Fietsersbond)
03-09-2018 @ 16:07

Ik ben er juist voorstander van een e-bike te kopen als je nog behoorlijk kunt fietsen, je kunt er dan aan wennen zonder teveel risico. Ik denk dat juist ouderen zie zelden op hun e-bike stappen extra risico lopen omdat je op die leeftijd alleen dingen kunt leren die je regelmatig doet. 

Een e-bike die niet harder kan dan 15 km/u gaat in de stad niet werken, bij mij in Groningen is de gemiddelde snelheid 20 km/u voor gewone fietsers. Heel langzaam rijden levert juist extra gevaar op: de fiets is minder stabiel en de snelheidsverschillen met de andere fietsers worden te groot.

Een aparte groep vormen de mensen die door ziekte (m.n. hartproblemen en artrose) op een e-bike zijn aangewezen. Een cursus bij de aanschaf zou deze mensen kunnen helpen want deze groep heeft een verhoogd risico op ongevallen.

P. Lomito
05-09-2018 @ 00:04

Zeven procent toename per jaar vanaf 65 jaar klinkt heel erg... erg. Maar stel dat de kans om op 65 jaar te vallen 1% is dan is dat op 66 jaar 1%x107%= 1,07%...

Met 75 jr zit je dan op 1,96%, met 85 jr op 3,87% en met 95 jr op 7,61%... elke 5 jaar verdubbelt dus de kans dat je komt te vallen.

Met 95 jaar maak je bijna 8x meer kans op een valpartij dan op je 65e. Misschien is 90 (5,43%) een mooie leeftijd om het wat rustiger aan te doen.

J.C. Roeloffzen (Fietsersbond)
05-09-2018 @ 10:34

Leeftijd alleen lijkt me geen goed criterium voor het bepalen van de risico's. Je kunt beter kijken naar wat daartoe bijdraagt. Daarbij denk ik aan een aantal zaken waaronder:

  1. verminderd zicht (onscherpte of verstoord blikveld)
  2. slechthorendheid
  3. reactievermogen (medicijngebruik, alcohol, vermoeidheid)
  4. evenwichtsgevoel (medicijngebruik)
  5. motoriek (zijn je bewegingen vloeiend of bruusk)
  6. oplettendheid (medicijngebruik, alcohol)
  7. onzekerheid of overmoed in het verkeer
  8. soepelheid van het lichaam
  9. incasseringsvermogen van het lichaam (o.m. osteoporose)

Als je op teveel gebieden problemen krijgt is fietsen niet verstandig meer.

Een goede motoriek is extra belangrijk omdat veel e-bikes zeer sterke hydraulische remmen hebben. Als je daar bruusk mee heb je meteen een probleem. Fijne motoriek is ook nodig voor een goede regeling van de ondersteuning wat vooral belangrijk is bij kruispunten en optrekken.

J.C. Roeloffzen (Fietsersbond)
05-09-2018 @ 10:38

Ik vergeet nog enkele punten:

  • beoordelingsvermogen
  • psychische gesteldheid
Etienne Bral (Fietsersbond)
05-09-2018 @ 11:33

Waar blijft de conclusie: we lijken allemaal gelijk (fietsers), maar we zijn allemaal anders. Je kunt allemaal factoren/criteria opnoemen, goed, maar wat zijn de grenzen. Je zult uiteindelijk een zekere tolerantiegraad moeten instellen. Ik denk aan een BBC-programma (Breakfast News) waar een vrouwelijke arts de botdensiteit bij zichzelf mat en tot de onthutsende conclusie kwam dat ze zeer erge osteoporose had. Ze dacht dat ze gezond leefde qua voeding en beweging, maar dat hielp allemaal niet. Zo is het ook bij fietsen: je denkt dat je goed bezig bent, maar je weet het niet. Misschien af en toe een proefbaan instellen bij gemeentes waar je jezelf kunt testen (motorisch en mentaal) met testen (speciaal voor fietsers) voor onze belangrijke sensoren ( er zijn er meer dan de 5 die je op school hebt geleerd) en eventueel, want ook jonge mensen kunnen al osteoporose hebben, voor osteoporose. Sum quod sum: ik ben die ik ben.Toch blijft de vraag: wat zijn de tolerantiewaarden en kun je een plotse aandoening (duizeligheid o.i.d.) uitsluiten? 

Etienne Bral lid Fietsersbondafdeling Delft e.o.

 

J.C. Roeloffzen (Fietsersbond)
05-09-2018 @ 15:10

Om te beginnen, plotselinge duizeligheid is niet uit te sluiten, een even wegvallen van aandacht niet en een plotseling probleem met je fiets ook niet. We lopen altijd enig risico.

Intussen rijst wel de vraag: wat kunnen we doen aan het snel stijgende ongevalscijfer voor m.n. oudere fietsers? Op het moment weten we niet genoeg om tot beleid te komen. Criteria kunnen daarbij helpen.

Daarnaast geven ze een handvat om van tijd tot tijd bij jezelf na te gaan of je niet in de gevarenzone komt met het ouder worden. Dat vraagt een bereidheid je eigen fouten en beperkingen te zien, en gewaarzijn hoe met je gaat. Wie dit in huis heeft kan maatregelen nemen en een hoop ellende voorkomen.

Het idee van een testbaan ivind ik heel goed en past hier prima bij. Overigens geeft de ANWB cursussen voor de e-bike. Dat mag van mij breed bekend worden.

De oproep tot verdraagzaamheid deel ik helemaal. Hiermee kunnen we de meeste situaties ondervangen voor ze een probleem worden. 

Reactie plaatsen

Alleen geregistreerde gebruikers kunnen een reactie plaatsen. Vul a.u.b. uw e-mailadres in om uw registratie te controleren

E-mail: